Geçici vergi nasıl hesaplanır? 2026 dönemleri, oranlar ve örnek hesap

Geçici vergi, yıl sonunda ödeyeceğin gelir veya kurumlar vergisinin üçer aylık peşin taksitleridir; ek bir vergi değildir. 2026'da dört dönem vardır ve her dönem, yıl başından o dönem sonuna kadar birikmiş kâr üzerinden oran uygulanıp daha önce hesaplananlar düşülerek bulunur.

Bu yazı 2026 kurallarıyla anlatır: kimlerin ödeyeceğini, dört dönemi ve son günlerini, %15 ve %25 oranlarını ve örnekli hesabı. Serbest çalışanlar, şahıs şirketi sahipleri ve küçük şirket ortakları için yazıldı.

Geçici vergi nedir ve kimler öder?

Geçici vergi, adından da anlaşılacağı gibi önden alınan bir vergidir: devlet, yıl sonunda alacağı vergiyi beklemeden üçer aylık dilimlerle tahsil eder. Yıl sonunda yıllık beyanname verilince o yıl içinde ödenen geçici vergiler hesaplanan vergiden düşülür; bu yüzden mükellef için ek yük değil, taksitlendirmedir.

2026'da geçici vergiyi gerçek usulde vergilendirilen ticari kazanç sahipleri, serbest meslek erbapları ve kurumlar vergisi mükellefleri öder. Dayanak, Gelir Vergisi Kanununun mükerrer 120 nci maddesi ile Kurumlar Vergisi Kanununun 32 nci maddesidir. Basit usulde vergilendirilen küçük esnaf bu kapsamda değildir; onların kazancı gelir vergisinden müstesnadır.

2026'da kaç dönem var?

2026'da dört dönem var. 2022 ile 2024 arasında sistem üç dönem uygulanıyordu; 7566 sayılı Kanunla 1 Ocak 2025'ten başlayan dönemlerden itibaren dördüncü dönem beyannamesi geri geldi. İnternette hâlâ "üç dönem" yazan sayfalar var; o bilgi güncel değil.

Beyanname, dönemi izleyen ikinci ayın 17'si saat 23.59'a kadar verilir ve vergi aynı süre içinde ödenir. Kanun metni beyanda 14'ünü yazar; GİB'in yürürlükteki tablosunda beyan da ödeme de 17'sindedir, yazıda yürürlükteki gün esas alındı. Son gün resmî tatile gelirse süre tatili izleyen ilk iş günü biter. GİB bazı aylarda süreyi ayrıca uzatabilir; o ayın gününü GİB'in vergi takviminden teyit et. Bu yazı genel bilgidir, vergi danışmanlığı değildir; beyan ve ödeme öncesi mali müşavirine (SMMM) danış.

Karşılaştırma için: KDV her ay hesaplanıp beyan edilirken geçici vergi üç ayda bir hesaplanır.

Oran hangisi: %15 mi %25 mi?

Oran, mükellef türüne göre iki değerden biridir.

Şahıs tarafındaki %15 sabit bir oran değil; kanun "tarifenin ilk dilimine uygulanan oran" der ve 2026'da bu oran %15'tir. Tarife değişirse bu oran da değişir. Şirket tarafında oran, cari dönem kurumlar vergisi oranıdır; 2026'da genel oran %25'tir.

Geçici vergi nasıl hesaplanır?

Hesap üç adımdır ve her dönem yıl başından başlar.

1. Yıl başından dönem sonuna kadar kârı bul: gelirlerden giderleri düş.
2. Kârı oranla çarp.
3. Daha önce bu yıl içinde hesaplanan geçici vergileri düş; kalan, o dönemin ödenecek tutarıdır.

Örnek rakamlarla bir şahıs işletmesi düşün (oran %15).

İkinci dönemde kâr 250.000,00 TL'ye çıktığı için vergi 37.500,00 TL olur, ilk dönem hesaplanan 15.000,00 TL düşülür, ödenecek 22.500,00 TL kalır. Üçüncü dönemde kâr 200.000,00 TL'ye gerilediği için hesaplanan 30.000,00 TL önceki toplamın altında kalır; o dönem ayrıca ödeme çıkmaz. Dördüncü dönem aynı mantıkla hesaplanır.

Kâr bulunurken kanunen kabul edilmeyen giderler ile varsa istisna ve indirimler ayrıca değerlendirilir; bu ayrımı mali müşavirinle yap.

Ödediğin geçici vergi yıl sonunda ne olur?

Yıl içinde ödenen geçici vergiler, yıllık gelir veya kurumlar vergisi beyannamesinde hesaplanan vergiden düşülür. Yıllık vergi büyükse aradaki fark ödenir; geçici vergiler büyükse fazlası önce diğer vergi borçlarına sayılır, artanı o yıl sonuna kadar yazılı olarak istersen iade alınır. Yalnızca ödenmiş geçici vergiler düşülür; tahakkuk edip ödenmemiş olanı yıllık vergiden düşemezsin. Geçici vergiyle yıllık vergiyi alt alta toplayıp toplam çıkarma: ödenen geçici vergiler zaten yıllık verginin içindedir.

Zeki bu hesabı nerede gösterir?

Zeki Akıllı Muhasebeci her şirket cüzdanı için geçici vergiyi dönem dönem tahmin eder: kurum cüzdanında cüzdanın oranıyla, TL şahıs cüzdanında 2026 ilk dilim oranıyla. Her dönemin yıl başından kârını, önceki dönemleri ve ödenecek tutarı gösterir; yıllık vergiden kalan ya da fazlayı ayrı satırda yazar. Ayrıntılı soruların için SSS bölümüne bak. Sayfadaki rakamlar tahmindir, beyanname yerine geçmez.

Bu yazının kapsamadığı konular

Enflasyon düzeltmesinin matraha etkisi, istisna ve indirimlerin hesabı, kanunen kabul edilmeyen giderlerin listesi, teşvikli ve indirimli kurumlar vergisi oranları, geçmiş yıl zararlarının mahsubu, yıllara sâri inşaat işleri ve noterlik kazançları ile beyannamenin elektronik ortamda verilmesinin teknik adımları bu yazıda yok. Bankalar ve finansal kuruluşlardaki farklı oran da kapsam dışıdır. Kendi durumun için mali müşavirinle değerlendir.