KDV nasıl hesaplanır? Oranlar, dahil-hariç hesap ve aylık beyan

KDV hariç bir tutara vergiyi eklemek için matrahı oranla çarparsın: 1.000,00 TL'nin %20 KDV'si 200,00 TL olur, toplam 1.200,00 TL'ye çıkar. KDV dahil bir tutardan vergiyi ayırmak için toplamı (1 + oran) ile bölersin: 1.200,00 TL'nin içindeki KDV 200,00 TL'dir.

Bu yazı 2026'da geçerli %20, %10 ve %1 oranlarını, iki formülü ve ay sonunda ödenecek KDV'nin nasıl bulunduğunu örneklerle anlatır. Oranlar kanundan ve Cumhurbaşkanı Kararından, süreler GİB'in yürürlükteki süre tablosundan alınır. Fatura kesen serbest çalışanlar ve küçük şirket sahipleri için yazıldı.

KDV oranları hangileri?

2026'da üç oran uygulanır: genel oran %20, iki indirimli oran %10 ve %1. Dayanak, 7 Temmuz 2023 tarihli Resmî Gazete'de yayımlanan 7346 sayılı Cumhurbaşkanı Kararıdır; %18 genel oran %20'ye, %8 indirimli oran %10'a çıktı ve karar 10 Temmuz 2023'te yürürlüğe girdi. %1 oranında değişiklik olmadı.

İki nokta önemli. Birincisi, oran malın günlük adından değil, kararın listesinden ve işlemin niteliğinden bulunur: aynı ürün, satış biçimine göre farklı orana girebilir. İkincisi, %10 ve %1 yalnız listede yazanlara uygulanır; listede yoksa oran %20'dir. Hangi malın hangi listede olduğundan bu yazıda liste verilmez; tereddüdün varsa faturayı kesmeden önce kararın güncel eklerine bak.

KDV hariç fiyata KDV nasıl eklenir?

Formül tek satırdır: vergi, matrah ile oranın çarpımıdır. Toplam, matrah ile verginin toplamıdır.

Müşterine 1.000,00 TL üzerinden %20 KDV'li fatura keseceksen hesap şöyledir: 1.000,00 × 0,20 = 200,00 TL vergi, toplam 1.200,00 TL olur. Faturada matrah ile vergi ayrı satırlarda görünür.

Oran %10 ise aynı matrahın vergisi 100,00 TL, toplam 1.100,00 TL olur. Oran %1 ise vergi 10,00 TL, toplam 1.010,00 TL olur. Hesap her oranda aynıdır, yalnız çarpan değişir.

KDV dahil fiyattan KDV nasıl ayrılır?

Müşteri sana vergili fiyatı söylediğinde tersini yaparsın: toplamı (1 + oran) ile bölersin, matrahı bulursun. Vergi, toplam ile matrahın farkıdır.

%20 KDV dahil 1.200,00 TL'de hesap şöyledir: 1.200,00 ÷ 1,20 = 1.000,00 TL matrah, içindeki KDV 200,00 TL olur. Aynı sonucu 1.200,00 × 20 ÷ 120 formülü de verir.

Oran %10 ise bölen 1,10 olur: 1.100,00 TL'nin matrahı 1.000,00 TL, vergisi 100,00 TL çıkar. Oran %1 ise bölen 1,01 olur: 1.010,00 TL'nin matrahı 1.000,00 TL, vergisi 10,00 TL çıkar. Dahil fiyata yeniden KDV eklemek en sık yapılan hatadır; fiyatın dahil mi hariç mi olduğunu sözleşmede ve faturada açık yaz.

Ay sonunda ödenecek KDV nasıl bulunur?

Aylık hesap, tek faturanın değil bütün ayın hesabıdır. Sattıklarından topladığın KDV'den (hesaplanan KDV), alışlarında ödediğin KDV'yi (indirilecek KDV) ve önceki aydan kalanı (devreden KDV) düşersin. Kanunun sözüyle: indirilecek toplam hesaplanandan fazlaysa aradaki fark sonraki dönemlere devreder (KDVK m.29/2).

Örnek rakamlarla bir ay şöyle görünür. Satışlarda 165.000,00 TL matrah %20'den 33.000,00 TL, 55.000,00 TL matrah %20'den 11.000,00 TL vergi toplamış ol. Alışlarda 45.000,00 TL matrah %20'den 9.000,00 TL, 24.000,00 TL matrah %10'dan 2.400,00 TL vergi ödemiş ol. Önceki aydan 6.000,00 TL devreden gelsin.

Ödenecek tutar 26.600,00 TL çıkar: 44.000,00 − 11.400,00 − 6.000,00. İndirilecek taraf büyük gelseydi fark devreden olarak sonraki aya kalırdı; devreden tutar nakit iade demek değildir, sonraki ayın hesabına girer. İndirim yalnız usule uygun belgede yazan vergide olur; belgesiz veya indirim dışı alışın vergisi düşülemez.

KDV beyannamesi ne zaman verilir?

Aylık KDV beyannamesi, vergilendirme dönemini izleyen ayın 28'i saat 23.59'a kadar verilir ve vergi aynı süre içinde ödenir (GİB: Beyanname Verme ve Ödeme Süreleri, 149 No.lu VUK Sirküleri). KDVK m.41 hâlâ 24'ünü, m.46 ödeme için 26'sını yazar; uygulamadaki gün sirkülerle 28'ine taşındı. GİB bazı aylarda süreyi ayrıca uzatabilir; o ayın gününü GİB'in vergi takviminden teyit et. Sürenin son günü resmî tatile gelirse süre tatili izleyen ilk iş günü biter (VUK m.18). Bu yazı genel bilgidir, vergi danışmanlığı değildir; beyan ve ödeme öncesi mali müşavirine (SMMM) danış.

Zeki bu hesabı nerede gösterir?

Zeki Akıllı Muhasebeci her şirket kaydına bir KDV oranı ve fiyatın KDV dahil olup olmadığı bilgisini yazar; oran varsayılan olarak %20 gelir, %0, %1, %10 ve %20 arasından değişir. Aylık KDV sayfası toplanan KDV'den indirilecek KDV'yi ve devreden tutarı düşer, aya tahminî vergi rakamları olarak ödenecek veya devreden tutarı gösterir. Sayfadaki rakamlar tahmindir, beyanname yerine geçmez.

Bu yazının kapsamadığı konular

KDV tevkifatı (oran ile tevkifat kesri farklı şeylerdir), ihracat ve diğer istisnalar ile iade hakkı, indirimli orandan doğan iade sınırı, e-Fatura ve e-Arşiv zorunlulukları, kanunen kabul edilmeyen giderler ve stopaj bu yazıda yok. Bunların her biri kendi koşuluna bağlıdır; kendi durumun için mali müşavirinle değerlendir.